جشنواره مقدماتی موسیقی

جشنواره مقدماتی موسیقی قشقایی

جلسه ای تحت عنوان «جشنواره مقدماتی موسیقی ایل قشقایی " توسط جمعیت جوانان قشقایی ، برگزار گردید. این جشنواره در تاریخ پنج شنبه 11-10-1386  از ساعت 17 الی 21 در سالن آمفی تئاتر باشگاه فرهنگیان شیراز با حضور جمعیتی بالغ بر 1300 نفر برگزار شد. اقشار مختلف مردم قشقایی و غیر قشقایی و بسیاری از علاقه مندان به فرهنگ و هنرهای بومی در این مراسم شرکت نمودند. محتوی برنامه شامل شعر ، موسیقی ، مقاله و سخنرانی بود.

چندین گروه موسیقی در این برنامه شرکت نمودند. گروهی به سرپرستی آقای ارسلان میرزایی ، یکی از این گروهها بود. قطعات و آهنگ هایی که این گروه اجرا نمودند شامل موارد ذیل بود.

       Elçibəglər

   Getdim gördüm su doldurur yar

   Oyan

   Cəñnamə

 Gözüm

 

سپس استاد اسداله مردانی ، محقق و نویسنده فرهنگ لغت ارزشمند تورکی قشقایی ، نطق کوتاهی ایراد نمودند. ایشان به اهمیت زبان در حفظ هویت هر ملتی تاکید نمودند.استاد مردانی فرمودند : « خوشبختانه هم اکنون اکثر قشقایی ها زبان خود را ارج می نهند و بدان تکلم می کنند». وی پس از زبان موسیقی را نیز عامل مهمی در پایداری هویت اقوام و ملتها دانستند. اما به گفته وی ، موسیقی هم مانند زبان تا زمانیکه با الفبای خاص خود نوشته نشود ، به طوریکه قابل آموزش و انتقال به دیگران گردد ، پیشرفتی نخواهد کرد و به مرور زمان فراموش خواهد شد.

خالق آثاری چون «سخن پدران Atalar Sözü » ، « خود آموز زبان تورکی قشقایی» ، «ترانه های محلی Asanaklar » ، «زبان تورکی قشقایی و شیوه نگارش آن» و «لغتنامه قشقایی Qaşqayı Sözlüğü » ، در ادامه بیانات خود فرمودند  کارهای بسیاری اکنون با اقتباس از این لغتنامه قابل انجام است ، که برخی از آنها هم اکنون توسط سایر محققان قشقایی آغاز شده است. از جمله این کارها می توان به تدوین لغتنامه فارسی به تورکی قشقایی یعنی نسخه مقابل این فرهنگ لغت ، فرهنگ گیاه شناسی ، فرهنگ موسیقی و فرهنگ جانوران و حشرات اشاره کرد.

سخنران بعدی آقای کیهان ایمانی معلم بازنشسته و خوش سخن ایل از طایفه ایمور(فارسمدان) بودند. آقای ایمانی گفتند : فرهنگ قشقایی در تاریخ فرهنگی ایران نخواهد مرد. ایشان با نقل خاطره ای از گفتگوی یک چوپان با یک خانزاده بر اتحاد و یکپارچگی قشقایی ها تاکید نمودند. آقای دکتر مردانی که از استادان حقوق می باشند و در مراسم حضور داشتند ، مورد توجه آقای ایمانی قرار گرفت. ایمانی ، موقعیت برجسته کنونی آقای دکتر مردانی که از ایل بویراحمد می باشند را مدیون نهضت سواد آموزی عشایری که توسط آقای محمد بهمن بیگی مدیریت می شد ، عنوان نمودند.

گروه موسیقی کودکان که توسط خانم نیکوروش آموزش دیده بودند ، به اجرای قطعاتی از موسیقی پرداختند . اکثر قطعات اجرا شده فارسی بودند که این جای تاسف دارد. جا دارد به کودکانمان موسیقی غنی قشقایی را آموزش دهیم. موسیقی فارسی به وفور در همه جا شنیده می شود ، اما برای ما قشقایی ها حفظ و آموزش موسیقی مظلوم خودمان که از طرف هیچ نهاد رسمی حمایت نمی شود در اولویت قرار دارد.نکته منفی دیگری که در این گروه بود ، این بود که لباس و کلاهی که کودکان پوشیده بودند به جای اینکه لباس و کلاه مخصوص قشقایی ها باشد ،از لباس های بود که در مهد کودکها بر تن کودکان می کنند!

یکی از حامیان مالی برگزاری مراسم ، مدیر عامل شرکت زمزم بودند که در این جشن نیز حضور داشتند.

آقای تیمور گردانی ، شاعر طنزپرداز نیز با خواندن شعری طنز متناسب با حال و هوای کنونی کشور، مشکلات سهمیه بندی بنزین ، گیرودار تبلیغات انتخاباتی و غیره  ، مستمعین را به وجد آوردند. از نکات برجسته اشعار وی ، استفاده از کلمات اصیل و ادبی تورکیست که متاسفانه در میان مردم و شاعران پیشین فراموش شده بود. به عنوان مثال «xina yaxmaq » به معنی «حنا گذاشتن» در میان مردم قشقایی دیگر کمتر استفاده می شود . بد نیست به ترانه ای با صدای خواننده محبوب تورک ابراهیم تاتلیسس ، به همین نام گوش دهید. این ترانه می تواند جایگزین خوبی برای ترانه های سبک فارسی شود که در هنگام شب حنابندان مراسم عروسی خوانده می شود. اما اکثر نوازندگان مراسم عروسی از نوازندگان آماتور و کوچه بازاری هستند و اشرافی به موسیقی غنی تورکی و ترانه های زیبای آن ندارند.

آقای گردانی دو شعر قرائت نمودند . یکی با عنوان «ğəm yemə » و دیگری «kil başlı ».

گروه موسیقی آقای محمد جاویدی نیز برخی آهنگهای زیبا را اجرا نمودند.یکی از نکات جالب توجه این بود که همه گروههای موسیقی که در این مراسم برنامه اجرا کردند ، تصنیف ایلچی بگلر را در ابتدای اجراهایشان نواختند ، منتها هر کدام از گروهها با ساز و دستگاههای مخصوص خودشان. به عنوان مثال یکی از گروهها از ساز «بربط» استفاده کرده بود . فکر می کنم این اولین بار بود که در موسیقی قشقایی از این ساز عربی استفاده می شد.

کریم عباسی ، از سخنرانان این مراسم بود. آقای عباسی پیشنهاد دادند از کلمه قشقایی در نامگذاری استان فارس استفاده شود. به عنوان مثال می توان استان فارس را بدین صورت نام گذاری کرد :« استان قشقایی و فارس جنوبی » چرا که عدم ذکر نام قشقایی بر روی جغرافیای خاص باعث فراموشی عمدی و یا سهوی این قوم در تاریخ کشور خواهد شد.

آقای عوض اله صفری کشکولی ، شاعر جوان و تورکی گوی اشعار زیبایی را خواندند. می توان ایشان را بنیانگذار شعر نو قشقایی که ده سالی بیش از عمر آن نمی گذرد ، دانست. سبک شعر صفری که خود را در اشعار فارسی ملقب به «کوچنده» می داند ، وی را برازنده عنوان «استاد شهریار قشقایی ها » نموده است.

آقای صفری یکی از اشعار جدید خود با نام «Ay telləri sarı Bir bax mənə sarı» را خواندند. بنا به گفته وی گروهی در حال کار به منظور ساخت آهنگی برای این شعر می باشند . از کلمات جالبی که در این شعر استفاده شده است ، «pozulmag » به معنی « پاک شدن» و « Əmək »  به معنی «کمک» می باشد. یکی از ویژگیهای بارز شعر ایشان احیاء کلمات مرده تورکی قشقایی می باشد.

ارسلان میرزایی با خواندن یکی از سروده های طنز خود که مضمون آن شکایت یک تورک نزد خداوند است ، تحسین و هلهله شادی حضار را برانگیختند.

این برنامه با تقدیر از اعضای فعال جمعیت و  اجرای ساز و نقاره پایان یافت.

این هم بعضی از تصاویر جشنواره واین هم شعر جدید عوض اله صفری کشکولی.

Ay ipək telli bir bax mənə sarı

Ay ipək telli ğəmiñ bağrımı basmış

Elə san qış yeli əsmiş dur o qarı məni kəsmiş

Eylamış ayruluquñ canımı yarı

Ay tellərı sarı bir bax mənə sarı

Araluqda gözəlim qalmuş o

 Bilməm kı çarasız ürəgim göydə ya yerdə

Gah yatub ğəm yataqında

 Gahıda seyr o səfərdə

Bal açar bir yol açar gündən o aydan da yuxarı

Ay tellərı sarı bir bax mənə sarı

Səni tarı gözəlim dön geri bir bax ki

 Nicə canım əlimdən uçar o

 Bal açar o

 Gözlərimiñ qanlı yaşı üzdə qəçər ettəgə sarı

Ay tellərı sarı bir bax mənə sarı

Son yazıñ karvanı bir neyinən çöldə gəlir

 san kı nıgar dağı çalır

            səbrim alır

 zar ürəgim nalə çəkər

                                    naz gülüm ay qar çiçəgim

                                                ayrılıqıñ məndən acəb çəkdi damarı

Ay tellərı sarı bir bax mənə sarı

Ay ipək telli sərin çeşmə kimin axırañ ax o

 mənidə çöldə burax o

 dağ o daşdan süzülüb

 düzdə səril güllərə baş qoş

 kı bizim qessəmiziñ

hələ çox mərhələ varı

Ay tellərı sarı bir bax mənə sarı

Sarı yarpaqı yaşıl

 bəri bax çoxda tələsmə

 pozular novçə bahar o

 belə qalmaz ruzegar aç göziñi

 bir dəm oyan o

 bir öz ahvalıña yan o

 açılan güllara bax kı nicə sarısı qalmış

 yataqın torpaqa salmış

 bu mənim kolbəmədə eyləş iməglən səni tarı

Ay tellərı sarı bir bax mənə sarı